Cache Nedir?

Cache, aynı veriye tekrar tekrar ulaşmak zorunda kalmamak için o veriyi geçici olarak saklayan her türlü mekanizmayı tanımlar.

Cache Ne Demek?

İngilizce “cache” kelimesi, gizli depo ya da saklama yeri anlamına gelir. Bilişimde ise aynı veriye tekrar tekrar ulaşmak zorunda kalmamak için o veriyi geçici olarak saklayan her türlü mekanizmayı tanımlar.

Cache Ne İşe Yarar?

Cache (önbellek), sık erişilen verilerin daha hızlı ulaşılabilmesi için geçici olarak saklandığı yüksek hızlı depolama katmanıdır. Bir veri ilk kez talep edildiğinde asıl kaynaktan alınır ve önbelleğe yazılır; sonraki taleplerde aynı veri çok daha hızlı biçimde önbellekten sunulur. Bu sayede işlem süresi kısalır, sunucu yükü azalır ve kullanıcı deneyimi iyileşir.

Cache Türleri Nelerdir?

Sunucu Taraflı Cache

Sunucu taraflı Cache, kullanıcının bağlantı kurmak istediği web sitesine gönderilen isteklerde, isteğin gönderildiği sayfa ile ilgili verilerin sunucu önbelleğinde depolanmasını sağlar. Yani tüm veriler ve kaynaklar sunucu tarafında depolanır.  

Tarayıcı Taraflı Cache

Tarayıcı taraflı Cache, istemcilerde depolanır ve tarayıcının bir parçasıdır. Açılış hızını ve görsel yükleme hızının artırılması amaçlanır. Google ve Firefox gibi pek çok web tarayıcısı bu özelliği kullanır.  Kullanıcı siteye ilk kez giriş yaptığında metinler, resimler, sayfalar, komut dosyaları ve CSS gibi birçok kaynak önbellekte depolanır. Sayfaya ikinci kez giriş yapıldığında depolanan bu kaynaklar ve veriler sayesinde işlem çok daha hızlı bir şekilde gerçekleştirilir. 

Cache’in Avantajları Nelerdir?

• Hız: Veriye çok daha kısa sürede ulaşılır. Kullanıcı bekleme süresi azalır ve sayfa yükleme süreleri kısalır.
• Sunucu yükü azalır: Aynı veriye yapılan tekrar eden talepler asıl kaynağa iletilmez. Veritabanı ve uygulama sunucuları daha az sorgu işler.
• Maliyet düşer: Özellikle bulut altyapılarında veritabanı sorgu maliyeti ve bant genişliği kullanımı azalır.
• Ölçeklenebilirlik artar: Önbellek katmanı sayesinde aynı altyapı çok daha fazla eş zamanlı kullanıcıyı karşılayabilir.
• SEO’ya katkısı: Hızlı yüklenen sayfalar Google’ın Core Web Vitals metriklerinde daha iyi skorlar alır ve arama sıralamalarını olumlu etkiler.

Cache’in Dezavantajları Nelerdir?

• Eski veri riski: Asıl veri güncellenmesine rağmen önbellekteki kopya hâlâ eski bilgiyi sunabilir. Doğru geçersizleştirme stratejisi uygulanmadığında kullanıcılar güncel olmayan içerik görür.
• Bellek tüketimi: Önbellek ek bellek kullanır. Sınırlı RAM’e sahip sistemlerde önbellek boyutu dikkatli yönetilmelidir.
• Karmaşıklık: Önbellekleme katmanları sistemin genel karmaşıklığını artırır. Hata ayıklamak güçleşir; bir sorunun asıl kaynaktan mı yoksa önbellekten mi kaynaklandığını anlamak zaman alabilir.
• Soğuk başlangıç: Sunucu yeniden başlatıldığında veya önbellek temizlendiğinde tüm veriler asıl kaynaktan yeniden yüklenmek zorundadır. Bu süreçte performans geçici olarak düşer.

Cache Nasıl Temizlenir?

Google Chrome Cache Temizleme

1. Tarayıcının sağ üst tarafında yer alan üst üste üç nokta olan butona tıklayın ve “Ayarlar” menüsünü açın.
2. Gizlilik başlığında yer alan “Tarama verilerini temizle” butonuna tıklayın.
3. Karşınıza çıkan yeni pencerede birden çok seçenek göreceksiniz. Burada yer alan “Önbelleğe alınan resimler ve dosyalar” seçeneğini işaretleyin.
4. Belirli bir tarih seçmek isterseniz üst kısımda yer alan en baştan seçeneğini değiştirmeniz gerekiyor.
5. Yukarıdaki adımları tamamladıktan sonra alt kısımda bulunan “Tarama verilerini temizle” butonuna tıklayın ve önbellek temizleme işlemini bitirin.

Mozilla Firefox Cache Temizleme

1. Tarayıcının sağ üst tarafında bulunan üst üste üç çizgi olan butona tıklayın ve “Ayarlar” menüsünü açın.
2. Sol menüde yer alan “Gizlilik ve Güvenlik” başlığını açın.
3. Sayfanın biraz aşağısında bulunan “Çerezler ve site verileri” başlığı altında bulunan “Verileri temizle” butonuna tıklayın.
4. Açılan yeni pencerede “Önbelleğe alınmış web içeriği” seçeneğini işaretleyerek “Temizle” butonuna basarak işlemi tamamlayın.

Opera Cache Temizleme

1. Tarayıcın sağ üst tarafında yer alan üst üste üç çizgi olan butona tıklayın ve en altta yer alan “Tam tarayıcı ayarlarına git” seçeneğini seçin.
2. “Gizlilik ve Güvenlik” başlığı altındaki “Tarama verilerini temizle” yazısına tıklayın.
3. Açılan pencerede “Önbellekteki resimler ve dosyalar” seçeneğini seçin.
4. Dilerseniz üst taraftan tarih ayarlarınızı yapın ve “Verileri Temizle” butonuna basarak işleminizi bitirin.

Safari Cache Temizleme

1. Safari > Tercihler kısmına gelin.
2. Açılan sayfada “Gizlilik” başlığı altındaki “Web sitesi verilerini yönet” kısmına tıklayın.
3. Yeni pencerede ön bellek kısmında yer alan “Tümünü sil” seçeneği ile işleminizi tamamlayın.

Tarayıcı Önbelleği Neden Temizlenmeli?

Bir web sitesi güncellendikten sonra eski CSS veya JavaScript dosyaları tarayıcınızın önbelleğinde kalmış olabilir. Bu durum sitenin bozuk görünmesine veya yanlış davranmasına yol açabilir. Tarayıcı önbelleğini temizlemek, tüm dosyaların sunucudan taze olarak indirilmesini sağlar.

Cache ile Cookies Arasındaki Fark Nedir?

Cache, performans amacıyla sunucu yanıtlarını ve kaynakları geçici olarak depolar; kullanıcı verisi saklamaz. Cookies ise oturum bilgisi, tercihler veya izleme verileri gibi küçük kullanıcı verilerini saklar. İkisi farklı amaçlara hizmet eder ve farklı mekanizmalarla çalışır.

Çok Fazla Cache Kullanmak Zararlı Olabilir mi?

Evet. Gereğinden fazla ya da yanlış yapılandırılmış önbellekleme, kullanıcılara eski içerik sunulmasına, oturum sorunlarına ve hata ayıklamayı güçleştiren karmaşık sorunlara yol açabilir. Dinamik içeriklerin (sepet, oturum, kişisel bilgiler) önbelleklenmemesi ve geçersizleştirme stratejisinin doğru kurgulanması gerekir.

Önbellekleme SEO’yu Nasıl Etkiler?

Olumlu etkiler. Hızlı yüklenen sayfalar Google’ın LCP, TBT ve INP gibi Core Web Vitals metriklerinde daha iyi sonuç verir. Ayrıca düşük TTFB değeri, Googlebot’un sayfaları daha verimli taramasına katkıda bulunur. Doğru yapılandırılmış önbellekleme SEO performansını doğrudan destekler.