Linux işletim sistemli sunucularda nasıl disk alanı kontrol edilir?

Linux sunucularda disk alanının dolması; veritabanlarının çökmesine, web sitelerinin erişime kapanmasına ve log dosyalarının yazılamamasına neden olur. Sunucu sağlığını korumak adına disk kullanımını df ve du komutları ile kolayca takip edebilirsiniz.

1. DF Komutu ile Genel Disk Durumu (Disk Free)

df komutu, sunucudaki tüm disk bölümlerinin (partition) toplam boyutunu, kullanılan alanını ve doluluk oranını yüzdesel olarak gösterir.

• Komut: df -h
• Açıklama: -h (human-readable) parametresi, çıktıların KB yerine MB ve GB cinsinden, yani insanların kolayca okuyabileceği formatta listelenmesini sağlar.

Çıktıda Dikkat Edilmesi Gereken Alanlar:

2. DU Komutu ile Klasör Boyutu Sorgulama (Disk Usage)

df ile hangi diskin dolu olduğunu bulduktan sonra, o diskin içindeki hangi klasörün veya sitenin çok yer kapladığını tespit etmek için du komutu kullanılır.

• Bulunduğunuz klasördeki alt dizinlerin boyutunu listeleme:
  du -sh *
  (Her klasörün toplam boyutunu tek tek gösterir; en çok yer kaplayan web sitesini veya log klasörünü bulmak için idealdir.)
• Büyük dosyaları ve klasörleri sıralama:
  Bulunduğunuz dizindeki en büyük 10 klasörü büyükten küçüğe sıralamak için şu kombine komutu kullanabilirsiniz:
  du -hm --max-depth=1 | sort -nr | head -n 10

3. Hosting Sunucularında En Çok Alan Kaplayan Dosyalar

Eğer diskinizde ani bir doluluk yaşandıysa, genellikle aşağıdaki iki dizinde birikme olmuş demektir:

• Log Dosyaları: /var/log/ dizininde biriken eski sistem ve web servis logları temizlenebilir.
• cPanel/WHM Yedekleri: Eğer otomatik yedekleme açıksa ve eski yedekler silinmediyse, yedek dosyaları diski tamamen doldurmuş olabilir.

Hızlı Çözüm İpucu: Sunucuda boyutu 100 MB'tan büyük olan tüm `.log` uzantılı dosyaları bulmak için şu komuttan yararlanabilirsiniz:
find / -type f -name "*.log" -size +100M